'Apollo' presenteert:

Cultuuragenda

Waar kun je naartoe deze maand?

Cambridge Engels voor alle leerlingen

Engels op topniveau

Certificaten tot het hoogste niveau

Oudercursussen

LENTECURSUS ‘KLASSIEKEN’ VAN HET STEDELIJK GYM NIJMEGEN

Voor ouders, collega’s en andere belangstellenden verzorgt het Stedelijk Gym sinds tien jaar goede, populaire stoomcursussen klassieke cultuur. Deze cursus ‘Klassieken’ heeft een herfst- en een lentedeel. Het herfstdeel van 2017-2018 liep in januari ten einde; het bevatte, zoals gebruikelijk is, een basiscursus Grieks en Latijn, een afdeling mythologie, en een overzicht van de klassieke kunst, in dit geval van de beeldende kunst van klassiek Griekenland.

Nu dan komt de lentecursus. Deze bestaat sinds jaren uit capita selecta: zeven collega’s klassieke talen (en ondergetekende klassiek-archeoloog) verzorgen lessen over uiteenlopende culturele onderwerpen die uit de klassieke wereld komen, en een onzer verzorgt een rondleiding door het Museum het Valkhof in Nijmegen, en toont en bespreekt daar interessantere stukken uit de verzameling Romeinse oudheden. We verheugen ons in een vrijwel geheel nieuw aanbod, dat met overzichten van Griekse en Latijnse literatuur, en van tweeduizend jaar klassieke geschiedenis u een stevige culturele basis verschaft.

De collega’s spreken gemakkelijk voor publiek… gemakkelijker nog voor gemotiveerd publiek. De lessen zijn overigens interessant voor ieder met wat culturele belangstelling – dus niet alleen voor hen die ooit de herfstcursus volgden. Huiswerk is er niet.

Data en tijd

De lentecursus ‘Klassieken’ ontrolt zich dit jaar op maar liefst tien woensdag­avonden: in ons schoolgebouw, van 19.30 precies tot ongeveer 21.30 uur. De museale rondleiding, op een middag in een weekend, duurt circa vijf kwartier. De data zijn 11, 18 en 25 april; 16, 23 en 30 mei; en 6, 13, 20 en 27 juni 2018. Voor de rondleiding, zie beneden. Op elke avond zijn er twee lessen met vragen tussendoor en achteraf, dus twintig lessen in totaal. Vooraf en in de pauze en na afloop is er verbluffend lekkere koffie (heet… geurig… van ristretto, via doppio espresso en latte macchiato tot lungo en cappuccino), thee en gekoeld (prik)water.

Prijs

Voor slechts € 80,00 (de school sponsort ons gelukkig nog steeds ruimhartig) krijgt u van maar liefst zeven van onze docenten die twintig lessen; al het materiaal dat hieronder staat; drankjes naar keuze in onze personeelskamer; en een goed verzorgde rondleiding door dat deel van Museum het Valkhof.

 Aanmelden

Wilt u komende lente ‘Klassieken’ volgen, het vlotst – en met de meeste kans op een stoel – meldt u zich per ommegaande op j.kluiver@stedelijkgymnijmegen.nl, maar sms of whats’app op +31 6 10066855 gaat eigenlijk niet langzamer als u daarbij meteen uw mail-adres meldt.

Het docententeam verwacht u – en doet me u vast sturen een

Hartelijke groet,

Jeroen

 

Lentecursus Klassieken 2018 – programma

Zondag 22 april of zaterdag 19 mei

George van Hoof – Bezoek aan Museum Het Valkhof: Topstukken uit de Romeinse collectie

Na de lessen over Romeins Nijmegen van vorig jaar gaan we dit keer een aantal van de mooiste en interessantste vondsten uit Noviomagus ter plaatse in Museum Het Valkhof bekijken. George geeft u een rondleiding waarin allerlei achtergronden besproken worden van topstukken uit de Romeinse collectie. Natuurlijk bestuderen we de favorieten, zoals de Nijmeegse godenpijler, de zilveren kantharos van Stevensweert en het bronzen Trajanusportret. Maar ook een aantal minder spectaculaire museum­stukken, waaraan je anders zomaar voorbij zou lopen, verdienen onze aandacht: ook zij hebben een goed verhaal te vertellen over het leven in Romeins Nijmegen. Voor het bezoek aan het Museum kunt u kiezen uit een bezoek op zondag 22 april of zaterdag 19 mei. De rondleiding is beide keren voor maximaal vijftien belangstellenden, start zondagmiddag om 14.00 uur en op zaterdagmiddag zowel om 13.30 als om 15.3o uur. De rondleiding duurt ongeveer 75 minuten. U hoeft overigens geen entree te betalen. Toegang tot het museum is voor ons gratis. George neemt per mail contact met u op over opgave voor een van beide data.

Woensdag 11 april

Wouter van Gorp – Oorlogvoeren: hoe doe je dat? (deel 1 van 2)

Wouter presenteert u vanavond en volgende week een vooral praktische benadering van de manier waarop de Romeinen oorlog voerden. Geen ethiek, geen pacifisme. Hij besteedt hiermee aandacht aan een van de weinige zaken waar Romeinen werkelijk in excelleerden: anderen – ‘de vijand’ – kapotmaken met krijgsgeweld. Deze colleges besteden veel aandacht aan hoe men in de Romeinse oudheid oude en nieuwe wapens, geraffineerde tactiek en beproefde strategie gebruikte om te… overwinnen. We bestuderen literaire bronnen en er is een hand-out met typerende passages en een literatuurlijst.

Lotte Metz – Parthenon en Pantheon: what’s in a name?!  (deel 1 van 2)

Met het oog op deze twee wereldberoemde bouwwerken neemt Lotte u in twee hoorcolleges mee naar twee geschiedenis en architectuur van Grieken en Romeinen. Met behulp van haar presentatie met veel foto’s, reconstructietekeningen, andere afbeeldingen, filmpjes en animaties toont Lotte welke uitvindingen noodzakelijk waren om deze wonderlijke bezienswaardigheden op te richten. In elk van beide lessen bespreekt zij een gebouw, te beginnen bij de(!) Parthenon. U gaat naar huis met inzicht in de Griekse en Romeinse bouwkunst, met kennis van twee hoogtepunten uit de geschiedenis van de bouwkunst in het algemeen, en met de bijbehorende hand-out.

Woensdag 18 april

Paul Groos – Keerpunten in de Klassieke Geschiedenis (deel 1 van 4)

In vier colleges behandelt Paul de belangrijkste keerpunten in de geschiedenis van de klassieke wereld. Hij belicht belangrijke oorlogen, opkomst en ondergang van hoofdrolspelers, cruciale uitvindingen, grootse ontwikkelingen. Van elk van die keerpunten behandelt Paul oorzaken en gevolgen, waardoor een groot overzicht over zo’n 2000 jaar geschiedenis ontstaat. Aan bod komen onder meer: de ondergang van de Myceense paleizen op Kreta, de uitvinding van het schrift, de Perzische en Peloponnesische oorlogen, het leven en de veldtocht van Alexander de Grote, de stichting van Rome, Tarquinius Suberbus, de moord op Julius Caesar, de brand van Rome, en de val van het Romeinse Rijk. Bij elke les komt een beknopte hand-out.

Wouter van Gorp – Oorlog voeren: hoe doe je dat? (deel 2 van 2)

Woensdag 25 april 2018

Annelies van Tongeren – Teksten van vroeger voor nu. In vogelvlucht door de Griekse literatuur.

U hebt vast wel eens gedacht: ‘Wat voor teksten leest een kind, of gaat het lezen, in de lessen Grieks in de bovenbouwklassen? Soms komen namen van Griekse schrijvers voorbij, maar waar gaan hun teksten eigenlijk over? En wat zeggen die klassieke verhalen ons nu nog?’ Een les literatuurgeschiedenis kan hierin veel ophelderen. Annelies neemt daarom het werk van Homerus, Herodotus, Plato en Euripides met u door. En met hen komen dan tegelijkertijd zowel poëzie als proza en heel verschillende genres ter sprake, zoals het epos, de geschiedschrijving, de filosofie en de tragedie. We lezen vertaalde fragmenten en bespreken de betekenis in onze tijd. Kennis van het Grieks is niet nodig. Een hand-out met een literair overzicht, en met teksten in vertaling wordt uitgereikt tijdens het college.

Paul Groos – Keerpunten in de Klassieke Geschiedenis (deel 2 van 4)

Woensdag 16 mei

Michiel Sauter – Sein Kampf: Caesars Gallische Oorlog

Als embedded journalist verslaat Julius Caesar de oorlog die hijzelf in Gallië voert. Met gepaste journalistieke distantie beschrijft hij zijn eigen genocidale optreden als legeraanvoerder, niet in de ik-vorm maar in de hij-vorm: sein Kampf. Daarbij willen de grenzen tussen feit en fictie nog wel eens vervagen. Caesars verslag van zijn buitenlandse zaken biedt prachtige voorbeelden van nepnieuws, propaganda en andere leugens waarbij zelfs die van Halbe Zijlstra verbleken, waarvan akte in de hand-out.

Paul Groos – Keerpunten in de Klassieke Geschiedenis (deel 3 van 4)

Woensdag 23 mei

Jeroen Kluiver – Kunst en cultuur van de Etrusken

Jeroen beantwoordt de twee bekende grote vragen: waar kwamen de Etrusken eigenlijk vandaan?… en begrijpen we hun taal? Verder presenteert hij een ruim overzicht op schitterende archeologische vondsten, waaronder de Etruskische frescokunst, beschilderde ceramiek, materiële resten uit de dodencultus in Cerveteri, in Tarquinia, de plastiek, en – niet te vergeten – de verbluffende edelsmeedkunst met granulatie- en filigreinwerk die momenteel in de Vaticaanse Musea wordt bewaard, en die behoort tot ’s werelds kostbaarste sieraden. De kern van zijn verhaal staat ook in de uit te reiken syllabus Kunst­geschie­denis Klassieke Oudheid. Natuurlijk met verhalen en dia’s.

Annelies van Tongeren – Teksten van vroeger voor nu. In vogelvlucht door de Latijnse literatuur

Op dezelfde manier als bij het Griekse literatuurcollege – zie hierboven – behandelt Annelies de Latijnse schrijvers en hun werken die in de bovenbouwklassen en bij het eindexamen belangrijk zijn. U komt veel te weten over bekende auteurs als Vergilius, Ovidius, Seneca en Plinius. Door hen te ‘ontmoeten’ maakt u kennis zowel met proza als poëzie, en met verschillende klassieke genres zoals het historisch en het mythologisch epos, de filosofie en de briefliteratuur. We lezen ook hier vertaalde fragmenten en we bespreken van deze teksten de betekenis in de huidige tijd. Kennis van het Latijn is niet nodig. Een hand-out met een overzicht en teksten in vertaling wordt uitgereikt tijdens het college.

Woensdag 30 mei

Michiel Sauter – Van Tacitusbrug tot Smetiusstraat: Nijmegens renaissance

Waarom heet de nieuwe oeverkruising tussen Ewijk en Valburg de Tacitusbrug? Wie was toch de naam­gever van de Smetiusstraat? En wat hebben die twee, Tacitus en Smetius, met elkaar te maken? In een virtuele tocht door Nijmegen en omgeving slaan we bruggen tussen verleden en heden van onze streek waarbij we eindigen – in het Latijn – op het Valkhof. Geen paniek: de hand-out werkt uitstekend zowel als navigatiesysteem als vertaalhulp.

Lotte Metz – Parthenon en Pantheon: what’s in a name?! (deel 2 van 2)

Lotte bespreekt het Pantheon…

Woensdag 6 juni

Lotte Metz – De Romeinse Thermen: babbelen onder het bubbelen

In dit college leert u van alles en nog wat over een typisch Romeinse uitvinding die de eeuwen trotseerde: de thermen… Lotte bespreekt het thermencomplex van aanvoer tot afvoer, ze zet uiteen waaruit een thermenbezoek bestond, wijst op eventuele gevaren, en belicht de verwarming en wateraanvoer. Ook in deze presentatie: een overvloed aan foto’s, reconstructietekeningen, filmpjes en animaties. U gaat babbelend naar huis met (nog meer) inzicht in de architectuur en de sociale cultuur van de Romeinen, en met een hand-out die de presentatie samenvat.

Paul Groos – Keerpunten in de Klassieke Geschiedenis (deel 4 van 4)

Woensdag 13 juni

Michiel Sauter – Van heilig boontje tot Bacchusoffer: wat aten en dronken Grieken en Romeinen?

Om deze vraag te kunnen beantwoorden, bekijken we eerst welke ingrediënten in de mediterrane keuken in de oudheid ontbraken. Daarna maken we kennis met de zonderlinge culinaire taboes van beroemdheden als Pythagoras, om, via een geleerd symposium, te belanden in een liederlijke Romeinse orgie. Dankzij de begeleidende documentatie komt u de avond gelukkig nuchter door.

Jeroen Kluiver – Romeinse kunst en bouwkunst (deel 1 van 2)

Wie de ontwikkeling in de kunst van Griekenland kent, verwacht misschien ook bij de Romeinen evolutie of groei. Zoiets kent de Romeinse kunst echter nauwelijks; daarom volgt er eerst een lijst met karakteristieken en een lijst met eigen, dus Romeinse, uitvindingen of hoogtepunten. We bestuderen de vernieuwingen in de bouwkunst die steunen op het Romeins beton. Ook zien we historische reliëfs (ook een Romeinse uitvinding), bijvoorbeeld in de triomfboog van keizer Titus. Verder classificeren of groeperen we de wandschilderingen in het nog deels bedolven stadje Pompei, en zien we hoogtepunten uit de Romeinse portretkunst. Jeroen belooft te zullen behandelen: het heiligdom van Fortuna Primigenia te Palestrina, het bronzen beeld van de redenaar (l’Arringatore) Aule Metelle, de Augustus van Prima Porta, de Ara Pacis, het Colosseum, de  triomfzuil van keizer Trajanus, zijn lievelingsgebouw het Pantheon, de Villa van Hadrianus bij Tivoli, en enkele hoogtepunten uit de mozaïekkunst (het Alexander-mozaïek uit Pompei, en de vloeren in de schitterende Villa Casale bij Piazza Armerina op Sicilië). Misschien is er ook tijd voor de pas ontloken glaskunst. U ontvangt de syllabus Kunstgeschiedenis Klassieke Oudheid van dit jaar; deze bevat alle noodzakelijke (en andere) gegevens. Met veel dia’s en verhalen, natuurlijk.

Woensdag 20 juni

Jeroen Kluiver – Romeinse kunst en bouwkunst (deel 2 van 2)

Paul Groos – De stichting van een stad

Verteller Paul (zie zijn website!) onderhoudt u vanavond en volgende week met mythologie. ‘Het viel nog niet mee om de stad te stichten’, dat is Pauls grondgedachte van vanavond. Het ontstaan of de stichting van veel steden wordt belicht in zogenaamde stichtingsmythen. De bekendste in deze categorie is uiteraard de mythe die de stichting van Rome toelicht en in deze les vertelt en behandelt Paul dit verhaal. Daarnaast bespreekt hij stichting en bouw van enkele andere belangrijke steden: Troje en Thebe. Natuurlijk kijkt hij over de grenzen van de klassieke mythologie, naar stichtingsverhalen in andere streken. Hand-out met samenvatting van de les.

 Woensdag 27 juni

 Paul Groos – ‘Liefde is…’

Vanavond belicht Paul de intermenselijke aantrekkingskracht uit mythologisch oogpunt. Er lijken in de Griekse mythologie verschillende goden te zijn die zich met liefde bemoeien, met name Afrodite en Eros. Maar in feite was er niet één Eros, maar waren er meerdere. Bovendien hield de godin Iuno het huwelijk onder haar hoede. Paul wijst hierbij op een mythisch-filosofische verklaring voor het fenomeen liefde. Ook in andere mythologische contreien bestaan (over het algemeen) godinnen wier taak het is mensen te verenigen in liefde. Isis, Freya en Innanna zijn maar enkele van deze voorbeelden. Ook vanavond wordt een hand-out uitgedeeld.

 Jeroen Kluiver – Archeologisch onderzoek doen naar zwartfigurig aardewerk

Dit persoonlijke verslag gaat over zogenaamd ‘Tyrrheens’ aardewerk – ruim driehonderd vrij grote, oud-Griekse, zwartfigurige amforen uit de zesde eeuw voor Christus – en over het onderzoek dat Jeroen er zeven jaren naar verrichtte, van september 1989, met twee pauzes van enkele maanden, tot kort voor zijn promotie in oktober 1997. Jeroen sleept u mee naar de duisterste diepten van dit archeologisch speurwerk – alles figuurlijk – en zijn doel is, u met het materiaal en de methodes te laten kennismaken, en met zijn conclusies, maar zeker zal u na afloop weten hoe bewerkelijk zo’n onderzoek is, en welke inspanning en welke offers er nodig zijn om de hoeveelheid betrouwbare kennis van de klassieke oudheid met een onderdeel van een fractie te vergroten. Een samenvatting en veel schrijnende details staan in de bekende syllabus die u ontvangt als u die nog niet hebt. Beklemmende verhalen, onderbelichte dia’s.